Synowie Kiejstuta

Prawdopodobnie na dolnóm Podlasiu, do dzielnicy Kiejstuta należącóm , ku granicy polskićj. Przypomnieć także należy, że Patryk miał brata stryjecznego, syna Narymunta CGedyminowicza, któremu także było na imię Patryk, a który jak i on miał syna Aleksandra, a ten także dzielnicę na Rusi, co niemało zamieszania i zapór w śledztwie stawia 421). Z rokiem 1365 ustaje zaś wszelka wzmianka o Patrycym Kiejstutowiczu w dziejach.

Miał potomstwo. O Jednym synie przechował się ślad w dokumencie międzynarodowym. Było to r. 1360. Król " Kazimierz jako zwierzchni pan ziemi mazowieckićj nakazał wystawić twierdzę graniczną w sąsiedztwie Rajgrodu. Gdy to» doszło do wiadomości Wielkiego Mistrza Krzyżaków, wysłał on natychmiast marszałka zakonu z dwoma komturami i odpowiednią siłą zbrojną, by pro- „test założyć i wstrzymać roboty, ponieważ ziemia ta jest własnością zakonu. Wykazywali się przytćm dokumentami książąt mazowieckich; z okazyi regulacyi gra-

.

" chów, Kexholm etc. Ależ te grody nie do Kiejstuta ani Litwy, tylko do Wielkiego Nowogrodu należały, i taż rzecz- „pospolita nadała je Patrycemu Narymuntowiczowi w roku "1383. Stryjkowski znowu (wyd. Ż r. 1846, str. 58) mówi, że to Brańsk i Suraż były udziałem Patryka. Ale i tu myłka zachodzi, bo Brańsk i Suraż były za żywota Kiejstuta i długo po śmierci jego udziałem Korybuta - Dymitra Olgierdowicza, * dopiero po jego zgonie przeszły na Patrykiewiczów, prawdopodobnie od Narymunta pochodzących (ob. Synowie Gedymina, t. I. ustęp pierwszy; i Bracia Władysława Jagiełły, ustęp drugi).

27

Примечание 264. © tym Patrycym Narymuntowiczu ob. Synowie Gedymina, t. I. ustęp: Narymunt i jego potomstwo. Co do zamieszania „z tój dwoistości wynikającego, to Voigt (Geschichte Preussens, t. V. str. 165, nota) mówi, że ta ziemią w zamian za Grodno dana Patrycemu, były to (ohne Zweifel) grody Orze-

0 ZOSO RYCIN OWO IRZGDY ZEN R 4

OWE

'

nic wydanemi, Przełożeni nad budowlą słusznie odrzekli, że w rozprawy wdawać się nie mogą, gdyż są tutaj z rozkazu króla polskiego , i budowlę do skutku doprowadzić muszą. Odsyłali przytćóm deputacyą do najbliższego urzędu starościńskiego w Wiznie. Na co deputacya krzyżacka: Nie przyszliśmy tu, aby z wami wojować, lecz na śmiertelnych naszych wrogów Litwinów; albowiem nam powiedziano , iż oni się tutaj znajdują. Jest-że to prawda?

— Nie było tu żadnych Litwinów, prócz Patyrga ze synem 9).

— Nie był-że Kiejstut, jak nam wasi powiedzieli ludzie ?

— O tómnic nie wiemy, ale żądamy odwłoki, abyśmy mogli udać się do najbliższego zamku z zapytaniem, jak postąpić mamy ?

Marszałek na to przystał. Ales gdy się Polacy wydalili, Krzyżacy zburzyli do_szczętu rozpoczętą budowę twierdzy od SE: ;

*:) Arma nostra non addusimus propter vos, sed propier imimicos nostros capitales Litwanos, persecutores mostros et Christi fidelium, de quibus mobis dictum est, quod ipsi hie essent apud vos; dicite ergo nobis, am fuerint apud vos an non.

• Poloni responderunt: Lithuani hic non fuerant sed Patirke. Marescalcus: A vestris tamen hominibus didicimus, quod etiam Kynstutte hie fuisset. Poloni: Non Kynstutte sed Patirke et filius suus. Marscalcus: Unum habemus, ut alium pares christianorum persecutores (jak niżej).

Примечание 265. W dokumencie odpowiednim ( jak poniżój) powiedziano tylko : „siecque Poloni inde abierunt." Ale kronikarz Wigand (str. 528) uzupełnia tę relacyę temi słowy pod r. 1360: „ Tnterim notificatur magister, quomodo rec Cracoviensis edificaret castrum Rongart (Rajgród) ad terram suam, et litteris mandawit ma-

Tyle wiadomo o jednym synie Patryka Kiejstutowicza. Są zaś ślady, że Patryk miał drugiego syna,

gister marscalco, quomodo ret dictus in perniciem magistri dictum castrum edificaret, Unde marscalcus słatim... conwerti se contra Polonos propellens e0s hostiliter et edificium funditus evertit et igne consumpsit." Poczóm na gruncie sporządzono notaryalny instrument (Notariatsinstrument), i przytoczono w tymże na dowód, że ziemia kwestyonowana do zakonu należy, dwie tranzakcye graniczne, zawarte w r. 1848 między książętami mazowieckimi: Ziemowitem panem na Wiznie i Bolesławem panem na Płocku. Instrument ten przechowany w archiwum krzyżąckićm, wydany został w Kodeksie dyplomatjcznym Voigta, t. III. ne 87. Z niego to podane powyższe wypisy oraz opisanie granie Mazowsza i posiadłości krzyżackich w dosłownóm tłumaczeniu, jak je powyższe dwie tranzakcye podają. A) Co do ziemi Wizna,

„Zaczynając od brodu po prusku Singurbrast, po. polsku Egers nazwanego, potóm spuszczając się rzeczką Aritz (jest w Prusiech miasteczko Arys, na zachód od Rajgrodu, nad małą rzeczką) aż do lasu nazwanego Raduka, trzymając się lewój strony tego lasu, który cały do zakonu należy, aż do kresu onegoż, idąc dalój aż do rzeczki Wicenty, tam gdzie wpada do rzeki Pissa, potóćm idąc górą aż do źródeł rzeki tój Wicenty, stąd do źródła rzeczki Chojna, od tegoż do brodu zwanego Łyck (t. j. rzeczka Łyck albo Elk w Prusiech), a ztąd wprost do rzeki Bebra (Biebrza) idąc wzdłuż tój rzeki aż do źródeł jej,«

B) Co do ziemi płockiej,

„ldąe od ujścia rzeczki Wyssoka aż do rzeki Nida (Neida śna granicy pruskićj), aż do fosy, która leży między bagnami Tłokiumpelki Namiumpelk, od tój fosy aż do rzeki Orytz (obacz wyżój) i brodu nazwanego po prusku Stngurbrast, po polsku Egers. Postanowiono, jako wszystkie „Ziemstwa między temi granieami a rzeczką Neidą położone wzdłuż, przez połowę dzielone być mają, i jedna połowa idąc ku źródłom rzeki Neida po stronie prawćj pomienionych granic do Mazowsza, a druga połowa do zakonu naeżeć mają. *

Ę

474

912

że tym jego synom było na imię Aleksander Iwan *%).

—

Podpisani na obu tranzakcyach, jako świadkowie, są: hrabia (comes) Ninogna kasztelan Wizny, Paweł Warda kasztelan Ciechanowa, Dardzibog podkomorzy i Domarat sędzia ziemi płockićj, drugi Ninogna chorąży, Arnold sędzia i Gunold podczaszy ziemi mazowieckićj,

Dołącza się opis granie Mazowsza od Litwy w r. 1358, sporządzony w Grodnie (o którym wspomniano wyżćj) w tłumaczeniu, według brzmienia oryginału podanego w Hist. Pol. Naruszewicza, t. VI. str. 282: „Naprzód od miejsca zwanego pospolicie Kamienny bród idzie się prosto ku Raj: ' grodowi, a od Rajgrodu wprost idąc przez rzekę 'Metę

" (Netta), a od Mety przez rzekę Bebrzę wprost do Targo-

wiska ,.a od Targowiska idąc wprost do ujścia wielikiej strugi (te trzy słowa znajdują się w oryginale), dalój udaw szy się przez tę rzekę aż ku wierzchołkowi (verticem) rzeczułki małćj Sucholdy, a. od wierzchołka małćj Sucholdy w dół się spuściwszy, przez tę rzeczkę aż do rzeczki Szpraśla (Supraśl), po tój rzeczce za jćj biegiem aż do siedliska zwanego Popelowa, a od tegoż siedliska aż do Newothinczanszeze, gdzie się zbiega ostateczna granica (gades) ziem naszych (t. j. litewskich) ze ziemiami księcia mazowieckiego Ziemowita.* E i Delegaci litewscy na tćj tranzakcyi podpisani ci sami, to wyżój wymienieni. Delegaci ze strony Ziemowita księcia mazowieckiego byli: Wykoszon czerski, Mroczko (czy Mroczek) raciązski, Niemira sochaczewski, -Gotard kamieński, kasztelanowie, oraz Stefan sędzia Sochaczewa. Te ślady znajdują się w tak zwanych drogoskazach litewskich, sporządzonych przez;Krzyżaków w XIII. i XIV. wieku, a wydrukowanych z archiwum królewieckiego w t. II. Sertpt. rer. Prus., pod tytułem: „ Lithauische Wegeberichte." "Tam na str. 699 nazwana wieś [wandorfe Patrike sohm, t. j. własnością syna Patryka, a na str. 707 Alezanderdorf Patrikens sohn. Ten drogoskaz zaś datuje z r. 1385.

Na zakończenie dodać należy, że rodowody wielkich kniaziów litewskich zawarte wt. VII. zbioru ruskich latopisów (Połn. Sobr. rus, letop.), na str. 256 co do synów Kiej-

stuta tak opiewają: 1. Lugwen, 2, wielki kniaź Witowt, 8. Skirgajło, 4. Zigimont, 5. Rimawid, 6. Swidrigełło. A więc gdy synami Kiejstuta byli: Witołd, Zygmunt, Tokwil czyli Towtiwil, Butawt, Wojdat i Patryk, przeto ną sześciu, czterech jest mylnie nazwanych.

RONIEC.