Польское войско Костюшко в 1794 году. Страница 62

Оригинал (по-польски)

żenie Warszawy. Od 3 godziny z rana zaczynają Prusacy silną kanonadę; wiclka ilość kul ognistych i bomb pada do miasta; w kilku miejscach powstają pożary, które mieszczanie szybko gaszą. O świcie przypuszczają Prusacy atak do obozu Poniatowskiego, od strony Wawrzyszewa. Ataki ponawiają przez dzień cały i po gorącój walce zajmują tak zwane; „Góry szwedzkie." Mieszczanie warszawscy biorą w walce chlubny udział.

27 sierp. Wachmistrz Kwiatkowski stacza utarczkę z placówkami moskiewskiemi pod Demblinem, w okolicy Warszawy. — Wielkopolska. Mniowski, jenerał powstania kujawskiego, zajmuje Nieszawę. k

28 sierp. Wachmistrz Kwiatkowski uciera się z Moskalami w Górce. — Oblężenie Warszawy. Bitwa pod Powązkami. Prusacy, ośmieleni łatwem zdobyciem „Gór szwedzkich”, ponawiają atak na obóz Poniatowskiego od strony Powązek. Dowodzący korpusem tym Henryk Dąbrowski odparł po kilka razy ataki nieprzyjacielskie; — tymczasem stawa Kościuszko na czele pułku Kilińskiego (reg. 20), złożonego z ochotników 1 ludu warszawskiego i oczekuje nadejścia wroga. Przy ponowionym ataku poczyna się Dąbrowski wmnyślnie z wojskiem cofać, Prusacy udają się za nim, a ścigając go, zbliżyli się do stanowiska Kościuszki. Zawrzała straszna walka; odezwały się armaty polskie; lud warszawski. biegnie odważnie przeciw szeregom nieprzyjacielskim. Po kilkagodzinnym gorącym boju cofa się nieprzyjaciel, poniósłszy w zabitych i rannych straty około 3000 ludzi. Pewien pruski oficer, naoczny świadek tój bitwy, pisze w swych pamiętnikach: „w dniu tym dwa pruskie pułki piesze, Hollweda i Bonina tak zostały wybite, że je trzeba było zastąpić, innemi." Feldwebel, prowadzący wyborczą kompanią jednego z tych pułków, w którćj nie było tylko kilku żolnierzy, zwrócił się do stojących oficerów i zawołał:

„Patrzcie panowie! Oto wszystko, co zostało z naszćj wyborczćj kompanii!*

Bitwa ta, najkrwawsza z całego oblężenia Warszawy, trwała od godziny 4 z rana do 9 wieczorem. Kościuszko kierował nią z zupełnym spokojem, odwilżając od czasu do czasu sokiem pomerańczy, którą trzymał przez cały czas w ręku, spieczone od skwaru słonecznego usta. W dniu tym okryło się chwałą mieszczaństwo warszawskie, które .w boju okazało odwagę niczem nieustraszoną; odznaczyli się również walecznością: Dąbrowski Henryk i brygadyer Kołysko. — Kościuszko wręczył po bitwie Dąbrowskiemu, w nznaniu położonych zasług, obrączkę złotą z napisem: „Ojczyzna swemu obrońcy” i z cyfrą 1. — Późnym wieczorem uderza 100 kosynierów i 100 żołnierzy pieszych z obozu

Zajączka na baterye pruskie pod Wolą, zabijają kilkunastu kanonierów, i zagważdżają 6 armat 12funtowych i 3 armaty Gfuntowe.

W bitwio pod Powązkami major Zwizda wskakujo

ierwszy na b. ą_prfaską, ale pada pod nim koń. Widzi to żołnierz Hady i wśród nieprzyjaciół i rzęsistogo ognia zo wszystkich stron sypanogo niopomny własnogo niebezpieczeństwa, zsiada z konia, podaje go majorowi, sam picszo odpiera nacierających nieprzyjaciół, ściele tropem atakujących go i wraz z majorom szczęśliwie wraca do swoich. Kościuszko mianował go oficerem i darował mu zogarck.

Major Zwizda stracił w bitwie tćj kilka toni. Gdy po _bitwio skarżył się przed Kościuszką, że na batoryi ubito mu cztery 'konie, zażartował z niego tenżo: „nloż majorze, któż słyszał czwórką na bateryą zajożdżaó?* — Dowcip ten Kościuszki powtarzano w wojsku przez

L] czas.

sy tójże bitwie (pod Powązkami) towarzysz Karwowaki przystąpił do nieprzyjaciolskiego wozu z amunicyą, żeby go wysadzić w powietrze. Wziął tody lont zapalony, a związawszy go w trąbkę, z niobczpieczeństwem życia położył go na amunicyi. Gdy się w ten sposób zapalić nie chciała, wyjął z woza ładunek, przeciął go szablą, prochem lont posypał i tym sposobem wóz w powietrze wysadził.

30 sierp. Oblężenie Warszawy. 7Za dnia spokój; wieczorem rozpoczyna się kanonada. W nocy zaatakowali kosynierzy pod dowództwem Jjenerała Kniaziewicza baterye pruskie pod Wolą i prawie bez straty własnój wycinają 150 Prusaków i zagważdżają 4 armaty. ,

31 sierp. Henryk Dąbrowski stacza żwawe utarczki za Czerniakowem w pobliżu Powązek z oddziałami pruskiemi. — Wielkopolska. Utarczka powstańców wielkopolskich z wojskami pru- - skiemi pod Kościanem bez stanowczych skutków.

1 wrzesień. Oblężenie Warszawy. Oddział z korpusu Zajączka atakuje z powodzeniem bateryc pruskie po prawój stronie Woli; zagważdżają 8 armat i zabijają kilkunastu Prusaków. — Henryk Dąbrowski uciera się pod Czerniakowem z oddziałami pruskiemi.

.2 urzes. Oblężenie Warszawy. Patrol z korpusu Ks. Poniatowskiego przeszedł pod komendą Chmielewskiego, podporucznika, Bzurę i stoczył potyczkę w Zukowie z patrolującymi dragonami pruskimi; dwóch wziął z końmi dó niewoli, kilku zabił, reszta uciekła.

4 wrzes. Stefan Grabowski, zaskoczony przez przeważającą liczbę wojska moskiewskiego pod Luboniem nad Berezyną po krótkiej walce, poddać się musiał. — Oblężenie Warszawy. Patrol z 15 konnych złożony, wysłany z korpusu Poniatowskiego pod komendą pułkownika Podhoredeńskiego, napotkał pod Kamionną 30 Prusaków; pięciu z nich

ierze do niewoli, reszta pierzchła.

6 wrzes. Wojska pruskie i moskiewskie odstępują od Warszawy; koniec oblężenia. — Wielkopolska: Powstańcy województwa kaliskiego,

Перевод на русский

Осада Варшавы. С 3 часов утра пруссаки начинают сильную канонаду; большое количество огненных ядер и бомб падает на город; в нескольких местах возникают пожары, которые жители быстро тушат. На рассвете пруссаки предпринимают атаку на лагерь Понятовского со стороны Вавжишева. Атаки повторяются в течение всего дня, и после жаркой схватки они занимают так называемые «Шведские горы». Жители Варшавы принимают в бою славное участие. 27 августа Вахмистр Квятковский вступает в перестрелку с московскими постами под Демблином, в окрестностях Варшавы. — Великопольша. Мньовский, генерал восстания Куявского, занимает Нешаву. 28 августа Вахмистр Квятковский сражается с москалями в Гурке. — Осада Варшавы. Битва под Повонками. Пруссаки, ободренные лёгким захватом «Шведских гор», вновь атакуют лагерь Понятовского со стороны Повонок.

Командир этого корпуса, Генрик Домбровский, несколько раз отражал атаки противника; — тем временем Костюшко возглавлял Килинский полк (рег. 20), состоящей из добровольцев из 1 народа Варшавы, и ожидает прибытия врага. С возобновлением наступления Домбровский и его армия начали отступать, пруссаки последовали за ним и, преследуя его, приблизились к позиции Костюшко. Вспыхнула ужасная драка; зазвучали польские пушки; жители Варшавы. Он храбро бежит против рядов врага. После нескольких часов ожесточённых боёв противник отступает, понеся потери около 3000 убитых и раненых.

Некоторый прусский офицер, очевидец той битвы, пишет в своих мемуарах: «в этот день два прусских пеших полка, Холльведа и Бонина, были так опустошены, что их пришлось заменить другими». Фельдфебель, командовавший выборной ротой одного из этих полков, в которой осталось всего несколько солдат, обратился к стоявшим офицерам и воскликнул: «Смотрите, господа! Вот всё, что осталось от нашей выборной роты!» Эта битва, самая кровопролитная за всю осаду Варшавы, длилась с 4 часов утра до 9 часов вечера. Коściuszko командовал ею с полным спокойствием, время от времени смягчая пересохшие от солнца губы апельсиновым соком, который держал в руке все это время. В этот день славу заслужило варшавское гражданское население, которое в бою проявило бесстрашную отвагу; также отличились храбростью Генрик Домбровский и бригадир Колыско.

— Костюшко после битвы в знак признания заслуг вручил Домбровскому золотое кольцо с надписью: «Отечество своему защитнику» и с цифрой 1. — Поздним вечером 100 косиньеров и 100 пеших солдат из лагеря Заячка атакуют прусские батареи под Волей, убивают несколько канониров и берут 6 12-фунтовых пушек и 3 6-фунтовые пушки. В битве под Поважками майор Звизда первым вскочил на бастион, но под ним упала лошадь. Это видит солдат Хады и среди неприятелей и при сильном огне со всех сторон, не думая о собственной опасности, слезает с лошади, подает ее майору, сам пешком отражает атакующих врагов, преследует их и вместе с майором успешно возвращается к своим. Костюшко назначил его офицером и пожаловал ему знак отличия. Майор Звизда потерял в этой битве несколько тонн.

Когда после _битвы он жаловался перед Костюшко, что на батарее ему убили четыре «лошади», тот же самый пошутил над ним: «Ну да, майор, кто же слышал, чтобы четверкой на батарею заезжали?» — эту шутку Костюшко повторяли в войске долгое время.

В той же битве (под Повонзками) товарищ Карвовский подошел к вражеской повозке с амуницией, чтобы взорвать ее. Он взял заранее зажженный фитиль, и, свернув его в трубочку, с риском для жизни положил на амуницию. Когда она таким образом не загорелась, он вынул заряд из повозки, переколол его саблей, посыпал порохом фитиль и таким образом взорвал повозку. 30 августа Осада Варшавы. Днем покой; вечером начинается канонада. Ночью косиньеры под командованием генерала Князевича атакуют прусские батареи под Воля и почти без собственных потерь уничтожают 150 прусаков и захватывают 4 орудия. 31 августа

Генрик Домбровский ведет оживленные стычки за Черняковым вблизи Повонзек с прусскими войсками. — Великополье. Стычка повстанцев Великополья с прусскими войсками под Косьцянем без решительных последствий. 1 сентября. Осада Варшавы. Отряд из корпуса Заячека успешно атакует прусские батареи с правой стороны Воли; уничтожают 8 орудий и убивают несколько пруссаков. — Генрик Домбровский сражается под Черняковом с прусскими войсками. 2 сентября. Осада Варшавы. Патруль из корпуса Кс. Понятовского под командованием подполковника Хмелевского прошел через Бзуру и вступил в стычку в Жукове с патрулирующими прусскими драгунскими отрядами; двоих взял с конями в плен, несколько убил, остальные бежали. 4 сентября. Стефан Грабовский, застигнутый численным превосходством московских войск под Любоним на реке Березина, после короткого боя, был вынужден сдаться. — Осада Варшавы.

Патруль из 15 всадников, отправленный из корпуса Понятовского под командованием полковника Подгорденского, встретил под Камионной 30 пруссаков; пятеро из них взято в плен, остальные разбежались. 6 сентября. Прусские и московские войска отходят от Варшавы; конец осады. — Великопольша: Повстанцы Калишского воеводства,