Польское войско Костюшко в 1794 году. Страница 45

Оригинал (по-польски)

4: w Brześciu, potem we. Włocławku, gdzie z pomocą , sług kollegiaty odnosi zwycięztwo. Wzmocniwszy | oddział swój do stu ludzi, uderza na jedenaście galarów, płynących Wisłą do Warszawy z amunicyą potrzebną do szturmu, który wojska pruskie zamierzają przypuścić do stolicy na 1 września. Mniewski zaopatruje się w proch i kule, resztę amunicyi i galary zatapia. 3) U ses Fasóa kaliskie ogłasza powstanie; naczelne dowództwo obejmuje jenerał Skórzewski. — 4) Wybucha również powstanie w Gnieźnie; jenerałem mianowany Lipski.

23 sierp. 1) Obywatele woj. poznańskiego (patrz 21 sierp.) zakładają obóz w Śremie. 2) U starosty ; brodnickiego, Ignacego Bleszyńskiego w Zaczewie, odbywa się zebranie obywateli województwa sieradzkiego, poczem następuje ogłoszenie powstania. Jenerał-majorem obrany został Zbijewski. 2) Jenerał-lejtnant Madaliński (patrz 1 kwiecień) usiłuje na rozkaz Kościuszki przedrzeć. się do Wielkopolski, aby tamtejszemu powstaniu, ogołoconemu z wojsk regularnych, przyjść w pomoc. Chcąc przeprawić się przez Narew pod Zegrzem, stacza utarczkę z wojskami pruskiemi, wszakże przed przeważającą siłą cofnąć się musiał.

24 sierp. 1) Obywatele województwa poznańskiego (patrz 23 ae A 1), zebrawszy siły zbrojnej 600 głów, stawają obozem pod Rąbiniem i ogła-

szają akt powstania. Jeneralem powstania obrany Niemojowski. 2) Oddział powstańczy pod dowództwem Michałowskiego wkracza do Grabowa i proklamuje powstanie. 3) Wybucha powstanie w Pyzdrach na województwo kaliskie.

2b sierp. 1) Jen. Madaliński, usiłując przedrzeć się do Wiolkopolski, na czele 1000 jazdy (patrz 28 sierp. 2), stacza potyczkę z oddziałami pruskiemi i przeprawia się przez Narew pod Żegrzem. Rozkłada obóz pod Nieporętem.*) 2) Oddział powstańczy województwa poznańskiego (patrz 24 sierp. 1) udaje sią z Rąbinia do Śmigla, gazie łączą się z nim mieszkańcy miasta, niemcy i protestanci. Ztąd udaje się do Racota, wsi położonćj w pobliżu Kościana. 'Tu dowiadują się Polacy, że do Kościana nadeszło 400 piechoty pruskićj i 200 jazdy z komendy jenerałaTpruskiego Mannstejna, i że kolumna ta rozdzieliła się na dwa oddziały, jeden stanął w Kościanie, drugi na drodze do Kościana. Na oddział ostatni uderzają kosynierzy i pikinierzy polscy, łamią szyki karabinierów i jegrów pruskich, zabijają 30 ludzi i zabierają cały ekwipaż jen. Mannsteina. Na widok nadchodzącej pomocy nieprzyjacielowi cofają się Polacy na Mchy. 3) Oddział wojska austryakiego (patrz 9 lipiec 6) wkracza do Włodawy.

*) Późnićj oddział ten, nie mogąc się przedrzeć przez linie nieprzyjacielskio, musiał się cofnąć pod Warszawę.

b)

Ź

26 sierp. 1) Oddział powstańczy województwa poznańskiego (patrz 25 sierp. 2), złożony z samych strzelców, kosynierów i pikinierów, rośnie codziennie w skutek napływu ochotników. Z obozu pod Gumbiniem, w okolicy Kościana, wydają powstańcy odezwę, w którćj wzywają każdego mężczyznę od lat 15 do 60 do wstępowania w szeregi powstańcze; właścicieli majętności ziemskich wzywają do składania podatków w żywności i pieniędzach. Oddział austryacki (25 sierp.) opuszcza Włodawę i wkracza do Ostrowia, gdzie stacza potyczkę z oddziałem polskim Walewskiego i Kuczyńskiego.

27 sierp. 1) Warszawa. Książę Józef Poniatowski składa dowództwo (patrz 6 sierp.) w skutek odebranćj rany; Kościuszko oddaje takowe Henrykowi Dąbrowskiemu (patrz 28 lipiec 1). 2) Oddział Mniewskiego, jenerała powstania kujawskiego (patrz. 22 sierp. 2), rośnie do 900 ludzi, uzbrojonych w kosy i 400 konnych; rozprasza załogę pruską w Nieszawie i staje się panem przestrzeni od Torunia do Toków. 3) Obywatele okolicy Wielunia i Ostrzeszowa ogłaszają powstanie we Wieluniu. Jenerałem mianują Józefa Stokowskiego.

29 sierp. 1) Pułkownik Michał Paszkowski, zebrawszy na Litwie 500 jazdy ochotniczój, dąży do obozu Kościuszki. 2) Jenerał pruski Szweryn i pulkownik Szekuli opuszczają Warszawę i idą do Wielkopolski, żeby stłumić powstanie. Pułkownik Szekuli staje obozem w Sochaczewie. 3) Do Poznania

rzybywają wojska pruskie: regiment kirasyerów ks Ludwika Wittemberga; komenda huzarów Trenka, regiment dragonii Katta i drugi Prittwitza.

31 sierp. Pułkownik pruski Szekuli (patrz 29 sierp. 2) staje obozem w Gombinie.

4 wrzesień. Jenerał Stefan Grabowski (patrz 15 sierp.) przybył nad Berezynę, ale nie doznawszy spodziewanego poparcia przez powstanie, otoczony przewyższającą liczbą wojsk rosyjskich pod Luboniem, musiał im się poddać z 250 piechoty.

% wrzes. Wychodzi z Gniezna załoga pruska;

owstańcy wielkopolscy wchodzą do Gniezna i po krótkim pobycie opuszczają miasto i rozkładają się obozem w Czerniowie, 2 mile od Gniezna odległem.

6 wrzes. Warszawa. 1) Wojska rosyjskie i pruskie, które od 13 lipca oblegały Warszawę, odstępują od dalszego oblężenia; Prusacy cofają się w trzech kolumnach: ku Częstochowie, ku Piotrkowu i Zakroczymiowi; Moskale idą ku Łukowu, Radzyniowi i Żelichowu. 2) Litwa. Jenerał Sierakowski (patrz 14 sierp.) przybywa z korpusem swym do Brześcia, i przynosi wiadomość o powstaniu wielkopolskiem; Mokronowski (patrz 6 sierp. 1) z powodu tego wydaje biesiadę. 3) Wielkoposka. Oddział powstańczy opuszcza Sieradz i udaje się do Łęczycy. Zostawiona załoga polska w Sieradzu, licząca 50 ludzi, cofnąć się musi przed nadchodzą-

Перевод на русский

4: в Бресте, затем в Влоцлавке, где с помощью слуг коллегиаты одерживает победу. Укрепив свой отряд до ста человек, он нападает на одиннадцать галарей, плывущих по Висле в Варшаву с необходимыми боеприпасами для штурма, который прусские войска намеревались предпринять в столице 1 сентября. Мневский обеспечивает себя порохом и пулями, остальную амуницию и галареи тонут. 3) У сэра Фасо в Кракове объявляется восстание; главнокомандующим назначен генерал Скоржевский. — 4) Также вспыхивает восстание в Гнезно; генералом назначен Липский. 23 августа. 1) Граждане Познанского воеводства (см. 21 августа) основывают лагерь в Шреме. 2) У старосты Бродницкого, Игнация Блешинского в Зачеве, проходит собрание граждан Серадзкого воеводства, после чего объявляется восстание. Генерал-майором избран Збиевский. 2) Генерал-лейтенант Мадалиньский (см. 1 апреля) пытается по приказу Костюшко прорваться.

в Великопольше, чтобы помочь местному восстанию, лишенному регулярных войск. Желая переправиться через Нарев у Зегрже, вступает в стычку с прусскими войсками, однако перед превосходящими силами был вынужден отступить. 24 августа 1) Граждане Познанского воеводства (см. 23 августа A 1), собрав вооруженные силы в 600 человек, становятся лагерем под Рымбинием и объявляют акт восстания. Генералом восстания выбран Немойовский. 2) Восстанческий отряд под командованием Михаловского входит в Грабово и провозглашает восстание. 3) Вспыхивает восстание в Пыздрах в Кальском воеводстве. 28 августа 1) Генерал Мадалиньский, пытаясь прорваться в Великопольшу, во главе 1000 всадников (см. 28 августа 2), ведет стычку с прусскими отрядами и переправляется через Нарев у Зегржа. Разворачивает лагерь под Непорентом.*) 2) Восстанческий отряд Познанского воеводства (см. 24 августа.

1) Он отправляется из Рабиния в Шмигль, по дороге к нему присоединяются жители города, немцы и протестанты. Оттуда он направляется в Рацот, деревню, расположенную вблизи Косьцяна. Здесь поляки узнают, что в Косьцян прибыло 400 прусской пехоты и 200 кавалеристов из штаба прусского генерала Маннштейна, и что этот отряд разделился на два подразделения, одно встало в Косьцяне, другое на дороге в Косьцян. На последнее подразделение нападают польские косиньеры и пикинеры, ломают порядок карабинеров и прусских егерей, убивают 30 человек и захватывают весь экипаж генерала Маннштейна. Увидев приближающуюся помощь врагу, поляки отступают к Мхам.

3) Отряд австрийской армии (см. 9 июля 6) вступает во Влодаву. *) Позднее этот отряд, не сумев прорваться через вражеские линии, был вынужден отступить к Варшаве.

б) Ź 26 августа 1) Повстанческий отряд Познанского воеводства (см. 25 августа)

2), состоящий только из стрелков, косинеров и пикинеров, ежедневно увеличивается за счёт притока добровольцев. Из лагеря под Гумбином, в окрестностях Косьцежина, повстанцы издают воззвание, в котором призывают каждого мужчину от 15 до 60 лет вступать в ряды повстанцев; владельцев земельных владений призывают к уплате налогов в продовольствии и деньгах. Австрийский отряд (25 августа) покидает Влодаву и входит в Остров, где вступает в стычку с польским отрядом Валевского и Кучинского. 27 августа 1) Варшава. Князь Юзеф Понятовский сдаёт командование (см. 6 августа) в результате полученной раны; Костюшко передаёт его Генрику Домбровскому (см. 28 июля 1). 2) Отряд Мневского, генерала повстанческого движения в Куявии (см. 22 августа 2), увеличивается до 900 человек, вооружённых косами, и 400 всадников; разгоняет прусский гарнизон в Нещаве и становится хозяином территории от Торунь до Токов.

3) Граждане округа Велюн и Остржешув объявляют о восстании в Велюне. Генералом назначают Иосифа Стоковского. 29 августа. 1) Полковник Михаил Пашковский, собрав в Литве 500 добровольцев кавалерии, направляется в лагерь Костюшко. 2) Прусский генерал Шверин и полковник Шекули покидают Варшаву и идут в Великопольшу, чтобы подавить восстание. Полковник Шекули встает лагерем в Сохачеве. 3) В Познань прибывают прусские войска: полк кирасир князя Людвига Виттемберга; команда гусаров Тренка, драгунский полк Катта и второй Притвица. 31 августа. Прусский полковник Шекули (смотри 29 августа. 2) встает лагерем в Гомбинe. 4 сентября. Генерал Стефан Грабовский (смотри 15 сент.) прибыл к Березине, но, не получив ожидаемой поддержки восстанием, оказался в окружении превосходящего числа русских войск под Лубонем, и был вынужден сдаться им с 250 пехотинцами. % сентября.

Из Гнезно выходит прусский гарнизон; восставшие великопольцы входят в Гнезно и, проведя там короткое время, покидают город и разбивают лагерь в Черниове, в двух милях от Гнезно. 6 сентября. Варшава. 1) Российские и прусские войска, которые с 13 июля осаждали Варшаву, отказываются от дальнейшей осады; пруссаки отступают тремя колоннами: на Ченстохову, на Петркув и на Закрочим; москали идут на Лугову, Радзынь и Желихув. 2) Литва. Генерал Сераковский (см. 14 авг.) прибывает со своим корпусом в Брест и приносит известие о великопольском восстании; Мокроновский (см. 6 сент.) по этому поводу устраивает пир. 3) Великополье. Отряд повстанцев покидает Серадз и направляется в Лёнчицы. Польский гарнизон, оставленный в Серадзи, насчитывавший 50 человек, вынужден отступить перед наступающей...