2. Dymitr Olgerdowicz

P. Stadnicki poplątał życiorysy Dymitra Olgerdowicza starszego i brata jego Koributa-Dymitra.

„W 1356 r. Olgerd przedsięwziął wyprawę na Brańsk i Smoleńsk; w Brańsku następnie panował krótko niejaki kniaź Wasil, po śmierci którego wybuchło powstanie, a skutkiem tego Brańsk ostatecznie przyłączonym został do Litwy?). W tych szczegółach, które zachowała nam kronika, niema wzmianki o tem, aby już wówczas, jak twierdzi p. Stadnicki, Dymitr Olgerdowicz osadzonym został w Brańsku; Inogło to nastąpić i znacznie później. Dość jednak, że Olgerd dał Brańsk w udziale synowi swemu Dymitrowi. Rozejm zawarty w 1372 r. (?) między sprz; mierzonymi Olgerdem, Kiejstutem i Swiatosławem Smoleńskim a w. ks. Dymitrem Dońskim, rozciągniętym został na kniaziów

?) Bracia Wład. Jagiełły str. 110—118.

2) Kronika Nikonowska (Poln. sobr. Russ. lietop. X.) str. 228. Kniaź Wasil Brański miał pochodzić z książąt Smoleńskich? Pochodzenie jego i potomstwo bardzo jednak niepewne (Chmyrow, Alfawitno sprawocznyj pereczeń udielnych kniaziej str. 46 Nr. 424). Inny ród kniaziów Brańskich pochodził od kniaziów Czernihowskich. Do tych należeli kniaź Roman Michałowicz Brańsk zabity 1401 r. w Smoleńsku i syn jego kmiaż Semen Romanowicz żonaty z Maryą Korczewską (Miłoradowicz, Lubecz str. 36).

Michała Twerskiego, Dymitra Brańskiego i innych, przemieszkujących tak w ziemiach Olgerda jak i księcia Swiatosława 1).

Po śmierci Olgerda, Dymitr należąc do starszych jego synów, nie ' mógł sympatyzować wyniesieniu młodszego, przyrodniego swego brata Jagajły, na wielkie księstwo. To też gdy w 1379 r. w. ks. Dymitr Doński, wysłał na Litwę wyprawę, której przewodniczyli: brat jego (stryjeczny) kniaż Włodzimierz Andrejewicz (zięć Olgerda), kniaż Andrzej Olgerdowicz Połocki, kniaź Dymitr Michałowicz Wołyński i wielu wojewodów, i wojska Moskiewskie zajęły Trubczesk, Starodub i inne włości, kniaż Dymitr Olgerdowicz Trubczeski (?) nie stawił im żadnngo oporu, ale wystąpiwszy z miasta, z żoną, dziećmi i bojarami, udał się do Moskwy; wielki książe Dymitr Iwanowicz przyjął go łaskawie i nadał mu gród Perejasławl ). Jedyna to wzmianka o Dymitrze jako kniaziu Trubceeskim i niewątpliwie jestto omyłka; kniaź Dymitr Olgerdowicz oprócz Brańska władał jak widać i Trubczeskiem, mógł nawet chwilowo przemieszkiwać w nim, ale nie był on jego główną dzielnicą, gdyż zresztą stale nazywany kniasiem Brańskim. W następnym roku Olgerdowicze, Andrzej Połocki i brat jego kniaź Dymitr Olgerdowicz Brański, zawezwani przez w. ks. Moskiewskiego do współnej walki z Tatarami, pośpieszyli ze swemi drużynami na pomoc wielkiemu księciu i brali udział w bitwie na Kulikowem polu*). Nie znamy innych szczegółów pobytu Dymitra w państwie Moskiewskiem.

Powróciwszy do ojczyzny kniaś Dymitr Olgerdowicz w 1388 r. w Mołodecznie, składa hołd królowi, wspominając jednocześnie iż poprzednio wykonał przysięgę wielkiemu księciu Moskiewskiemu). Niewątpliwie otrzymał napowrót swoją dzielnicę, albowiem w 1390 r. kmiaś Dymitr opisywał granice z królem Władysławem, przyrzekając mu jednocześnie przymierze i posiłki przeciwko wszystkim, wyjąwszy własnym braciom, których jednak obiecuje nie wspierać przeciwko królowi 3). Dymitr poległ w'bitwie z Tatarami; w liczbie kniaziów, którzy zginęli w 1399, nad Worsklą,!) Daniłowicz, Skarbiec Nr. 45).

3) Pon. sobr. Rues. lictop. VIII str. 34. 3) Tamże IV. 77, VI. 91, VIII. 36. +) Krupowicz, Zbiór dyplomatów str. 6. Rykaczewski, Inventarium str. 375. Prochaska, Codex str. 16. Daniłowicz, Skarbiec Nr. 563. * %) Daniłowicz, Skarbiec Nr. 575.

wymieniony kniaź Dymitr Olgerdowicz Brański 1). Imię kniazia Dymitra Olgerdowicza spotykamy w liczbie dobrodziejów monasteru Ławraszewskiego?). Do synodika Lubeckiego, w liczbie pominników kniaziów Czernikowskich i Brańskich, wpisani: „kniać Dymitr Olgerdowice, kniahinia jego Ammu i synowie ich Michał i Iwan", a nadto; „w. ks. Dymitr Czernihowski (2) brak jego doan w. ks. Skirgajło* 3). Na zasadzie tego ostatniego pominnika P. Kwasznin-Samarin domyśla się, że Dymitr Olgerdowicz panował w Czernihowie:), co zresztą więcej niż wątpliwe.

Zgodnie z wyżej przytoczonym pominnikiem i rodowodem książąt Litewskich, Dymitr Olgerdowicz z żony Anny pozostawił dwóch synów Michała i Iwana.

Kniaż Iwan Dymitrowicz umarł bezpotomnie 3.

Kniaż Michał Dymitrowicz, ma być, według rodowodu, protoplastą kniaziów Trubeckich*). Rodowód daje mu dwóch synów Semena i Jurja. Semen Michałowicz ma syna kniasia Iwana Semenowicza Trubeckiego, któremu król Kazimierz w 1490 daje przywilej na 6 kop z myta Putiwlskiego *). Synowie Iwana Semenowicza dopominają się w 1499 r. udziału w Trubecku*). Kniaż Jurij Michałowicz władał połową Trubecka ale sprzykrzywszy sobie pobyt w ojczyźnie, wyjechał do Moskwy). Pozostawił dwóch synów Iwana i Aleksandra 1); z tych kmiaż Iwan Jurjewicz Trubecki otrzymuje w 1495 r. przywilej na połówę Trubecka, którą poprzednio trzymał ojciec jego kmiaś Jurij Michałowicz Trubecki a po nim kniaż Iwan Czartoryski i pan Hrynko Wołowicz *). W 1499 r. wytoczyła się:

2) Patrz wyżej str. 36 przypis 4, 2) Wostokow, Opis. rukopisiej Ruminncowskaho muzeja str. 125 i Akt. Zap. Ross. I. Nr. 7. 2) Miloradowicz, Lubecz str. 58. *) Kwasznin-Samerin, Po powodu Lebcckaho sinodika. Moskwa 1874, str. 220, Ę *) Rodowód książąt Litewskich (Wremennik imperatorskaho Moskow- " skaho obszczestwa istorii i drewnostej TRossijskich X. str. 82; patrz wyżej str. 5 przypis 1). ” - *) Tamże i Połn. sobr. Russ. lietop. VII: 255. *) W Grodnie Maja 8 indikta 8 (1490) Metr. Lit. Ks. Zap, 4 £ 84. *) Patrz niżej. 9) Patrz '0) Patrz niżej i także wyżej przytoczony rodowód. 1) W Wilnie Lutego 4 indikta 18 (1495) Metr. Lit, Ks, Zap. 5 f. 26.

„sprawa kniaziów Andrzeja i Iwana Iwanowiczów Semenowicza „Arubeckiego ze stryjem ich kmiasiem Iwanem Jurjewiceem Tri- „Veckim, o to, iż ten ostatni nie chce im dać udziału w majątku „ich ojczystym Trubecku i w innych majątkach Trubeckich, któ- „tymi dziad ich z jego ojcem, i ojciec ich z nim, władali wspól- „nie. Kniaź Iwan Jurjewicz do wspólności się nie przyznawał „dowodząc, że ojciec jego kniaź Jurij wyjechał do Moskwy, „% król Kazimierz jego dzielnicę nadał kniaziowi Iwanowi Czar. „toryskiemu a po nim koniuszemu swemu Hrynkowi Wołowi- „Czowi; dopiero po śmierci Hrynka Wołowicza, kniaż Jurij po- „Wrócił do kraju i otrzymał napowrót swoją dzielnicę, połowę „Trubecka. Król jednak nie uznał tych dowodów za słuszne „1 rozkazał kniaziowi Iwanowi Jurjewiczowi i bratu jego Aleksan. „drowi podzielić się majątkami z kniaziami Iwanem i Andrzejem „Iwanowiczami 1). W następnym roku Trubczesk zajęty został przez wojska Moskiewskie i kniaziowie Trubeccy poddali się wielkiemu księciu Iwanowi Wasilewiczowi ). W 1501 r. król Aleksander nadaje Piotrowi Fursowiczowi dwór Mieżew, po kniasiu Iwanie Trubeckim, „który zdradziwszy nas do Moskwy uciekł< *). Odtąd Trubeccy na Litwie znikają; pojawiają się znów dopiero, i to na krótko, w XVII-tym wieku, gdy po zdobyciu Smoleńska i Trubczesk przyłączonym został do Litwy*). W Rossyi ród ten licznie rozrodzony istnieje po dziś dzień 5).

Z przytoczonych dokumentów i faktów przekonywamy się, że Dymitr Olgerdowicz, który oprócz Brańska władał i Trubczeskiem, pozostawił syna kniazia Michała, i że protoplastą kniaziów Trubczeskich był także żyjący jednocześnie kniaź Michał. Bardzo więc być może, że Michał Dymitrowicz Olgerdowicz i Michał Trubecki są jedną osobą; jestto jednak tylko prawdopodobieństwo i do odnalezienia jeszcze innych na to dowodów, fakt ten za zupełnie powny uważanym być nie może.

") W Grodnie Lutego 15 indikta 2 (1:99). Tamże Ks. Zap. 6 f. 233 —235.

3) Karamzin VI. przypis 451.

*) W Mielniku Października 7 indikta 5 (150.) Metr. Lit. Ks. Zap. 6 f. 400,

) Bartoszewicz, Trubecka sprawa (Art. w Eńcyklopedyi Powszechnej XXV. 593-600).

5) Dołgorukow, Rossijskaja rodosłownaja kniga I. 319—230. Petrow, Istorija rodow TRusskaho dworianstwa str. 178—181.

Występujący w 1388 r., w liczbie bojarów Nowogrodu Siewierskiego, którzy królowi za pana swego Koributa ślubują wierność, Semen Jasmanow Trubecki, prawdopodobnie wcale nie był kniaziem!).

Dodajemy na zakończenie, iż heraldycy krajowi wyprowadzają kniaziów Trubeckich od Wigunta-Andrzeja (!) syna Olgerda?), a ks. Dołgorukow od Koributa-Dymitra 3).

1) „W Zuczycy w niedzielę postną w Marcu 1388 r. Dawid Russan, Bazyli, Chwedor Dymitrowicz Opłaksycz, Daniło Jewłaszkowicz, Zryory da wan Neswisky, Waśko Dońkowicz, Semen Jasmanow Trubecki, ślubują królowi wierność za siebie, kniazia swego i potomków (Gołębiowski, Panowanie Wiad. Jagielly str. 3; irochę odmiennie Rykaczewski, Inventarium str. 875). 2) Patrz wyżej str. 89. *) Ross. rodosł. kniga T. 319.